Xarid uchun karta yoki telefon orqali to‘lash naqd pul izlab yurmaslikka yordam beradi. Ammo e’lon qilingan statistik ma’lumotlar odamlar aynan bozor, dorixona yoki kafelarda naqd pulsiz to‘lovni ko‘proq tanlay boshlaganini aniq ko‘rsatmaydi. Chunki terminallar orqali amalga oshirilgan to‘lovlar qaysi joylarda qabul qilingani alohida hisoblanmagan.
2026-yil yanvar-iyun oylarida to‘lov terminallari orqali 322,5 trillion so‘mlik to‘lov amalga oshirilgan. O‘tgan yilning shu davrida bu ko‘rsatkich 212,2 trillion so‘m edi. Umumiy summa qariyb 52 foizga oshgan. Bu terminallar orqali ko‘proq mablag‘ o‘tganini anglatadi, ammo xaridlar soni ham shuncha ko‘payganini bildirmaydi. Chunki umumiy summa to‘lovlar soniga ham, tovar va xizmatlar narxiga ham bog‘liq.
Chakana savdo va umumiy ovqatlanish sohasida nimalar o‘zgardi?
Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2026-yilning birinchi yarmida O‘zbekistonda chakana savdo aylanmasi 251,8 trillion so‘mni tashkil etgan. Bu ko‘rsatkich o‘tgan yilning shu davriga nisbatan real hisobda 20,2 foizga oshgan. Biroq chakana savdo aylanmasi xaridorlar naqd pul bilanmi yoki karta orqali to‘laganini ko‘rsatmaydi.
Umumiy ovqatlanish korxonalarining savdo aylanmasi bo‘yicha ham alohida ma’lumot bor. 2026-yil yanvar–iyul oylarida bu ko‘rsatkich 171 trillion so‘mga yetgan. O‘tgan yilning shu davriga nisbatan real o‘sish 16,7 foizni tashkil qilgan. Bu kafelar va boshqa umumiy ovqatlanish korxonalarining jami savdo aylanmasi bo‘lib, karta orqali amalga oshirilgan to‘lovlar miqdorini anglatmaydi.
Demak, statistika savdo va to‘lovlar hajmi qanday o‘zgarayotganini ko‘rsatadi, ammo odamlar aynan qaysi joylarda naqd pulsiz to‘lovni ko‘proq tanlayotganiga javob bermaydi.
Naqd pulsiz to‘lov qilish imkoniyati nimaga bog‘liq?
Karta yoki telefon orqali to‘lash uchun savdo nuqtasida ishlaydigan terminal bo‘lishi va u yerda bu to‘lov usuli qabul qilinishi kerak. Shu sababli terminallar orqali amalga oshirilgan to‘lovlar hajmining oshishi naqd pulsiz to‘lov hamma joyda mavjud yoki barcha xaridorlar uchun birdek qulay degani emas.
Buni aniq bilish uchun oziq-ovqat do‘konlari, dorixonalar, kafelar va bozorlardagi to‘lov usullari bo‘yicha alohida ma’lumotlar kerak. Hozircha e’lon qilingan raqamlar umumiy holatni ko‘rsatadi.
Kundalik xaridlar uchun to‘lov
HUMO yoki Visa kartalari qabul qilinadigan savdo nuqtalarida Openbank’ning HUMO-Visa kartasi orqali to‘lash mumkin. Kartaga ilova orqali buyurtma beriladi, O‘zbekiston bo‘ylab yetkazib berish bepul.